Berlin Duvarı

2 Mayıs 1945’de Sovyet Rusya’nın Berlin’e girmesi Nazi Almanya’sı için yenilginin habercisiydi . 9 Mayıs 1945’de Nazi Almanya’sı Sovyetler Birliği’ne kayıtsız teslimiyeti için “Almanya’nın teslimiyet belgesini” imzaladı. 9 Mayıs günümüzde Rusya’da Zafer günü olarak kutlanmaktadır.Yapılan antlaşmaya göre Berlin,  4 ülke arasında paylaşılacaktı; Sovyetler Birliği, Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere ve Fransa. Daha sonra batılı müttefikler yönetim birimlerini birleştirerek tek bir yönetim altında toplandı.

Alfred Jodl,Almanya'nın kayıtsız şartsız teslim olduğu belgeyi imzalarken.
Alfred Jodl,Almanya’nın kayıtsız şartsız teslim olduğu belgeyi imzalarken.
Berlin'in bölünmesi
Berlin’in dört ülke arasında paylaşımı

 

Kızıl Bayrak Reichstag'ın üzerinde isimli tarihi fotoğraf
Kızıl Bayrak Reichstag’ın üzerinde isimli tarihi fotoğraf

 

Sovyetler Birliği’nin hakim olduğu bölgede sosyalist devletin temelleri 1949’da atılmıştır. Bu sosyalist devletin tam resmi olarak egemenliği 1954 yılında Alman Demokratik Cumhuriyet(DDR)’i adıyla ilan edildi.

Marshall yardımı alan ülkeler
Marshall yardımı alan ülkeler

1947 yılında Amerika Birleşik Devletleri ikinci dünya savaşından yeni çıkmıştı. Avrupa devletlerinde sol ve komünist partilerin yükselişi Amerika için bir tehlike arz ediyordu. İtalya ve Fransa’da bu yükseliş gözle görülür dereceydi. Sovyetler Birliği, savaştan yeni çıkmış Avrupa devletlerinde istediği gibi propaganda yapabiliyordu. 1948 yılında ABD Batı Almanya’yı kapsayacak yardım paketini açıkladı. Bu yardımdan sonra sosyalizm ve komünizm, Marshall yardımı alan ülkelerde güç kaybetti. Batı Almanya’da yatırımların sayısı Marshall yardımı ile arttı. Batı Almanya’daki refah seviyesindeki ve parlak yaşam Doğu Almanlara çekici gelmekteydi. Bu süreçte Doğu Berlin’den Batı Almanya’ya kaçışlar başladı. Bu kaçışlar DDR’ın dikkatini çekmekteydi. 1950-1955 yılları arasında sadece Berlin metrosunu kullanarak Doğu Almanya’dan Batı Almanya’ya yaklaşık 270.000 kişi kaçmıştı. Doğu Berlin’den Batı Berlin’e kaçışları önlemek için DDR  önceden açıklama yapmadan, 12-13 Ağustos 1961 yılında  Berlin Duvarı’nı inşa etti. Tamamlandığında yaklaşık uzunluğu 46 km’idi. O zamanlar Berlin Duvarı’nın batı yüzünde grafitiler bulunurken doğu yüzü ise kaçanları rahatlıkla görmek için beyaza boyanmıştı. Ayrıca doğu tarafında kaçmaya çalışanları rahatlıkla yakalamak için gözetleme kuleleri bulunmaktaydı.

Doğu Berlin’den Kaçışlar

Almanya’daki Checkpoint Charlie Müzesinde Doğu Almanya’dan ilginç kaçış öyküleri sergilenmektedir.

DDR’da astsubay olan Conrad Schumann  15 Ağustos 1961 tarihinde nöbet tuttuğu sırada, etrafındakilerin boşluğundan yararlanıp, 80 cm yüksekliğinde dikenli tellerden atlayarak Batı Berlin’e geçmiştir. Dikenli teller üzerinden atladığı sıradaki fotoğrafı  Peter Leibing tarafından çekilmiştir. Bu fotoğraf Soğuk Savaş’ın en bilinen fotoğraflarından biridir.

Conrad Schumann’ın dikenli tellerden atladığı sıradaki fotoğrafı

Peter Strelzyk ve Gunter Wetzel yaptıkları balon ile havalanarak duvarı 1979 yılının 15 eylülü günü  atlarlar. Night Crossing filmi bu kaçış hikayesini anlatmaktadır.

Doğu Almanya'dan Balon ile kaçan Peter Strelzyk ve Gunter Wetzel ailesi
Doğu Almanya’dan Balon ile kaçan Peter Strelzyk ve Gunter Wetzel

77 yaşındaki Frieda Schulze  1961 yılının 25 Eylül’ü evinden aşağıya atlayarak Doğu Berlin’den kaçmıştır. Frieda Schulze evinin kaldırımı Batı Berlin’deydi ama ev Doğu Berlin’de sayılmaktaydı. Bina tam Doğu Berlin ile Batı Berlin sınırında bulunmaktaydı. Evinin alt katı boşaltılmış ve pencereleri tuğla ile örülmüştü. Frieda evinden kaçarken iki DDR polisi tarafından kaçması engellenmeye çalışılmıştı.Ama Batı Berlinlilerin yardımı ile aşağıya tarafa çekilmiş ve onlar tarafından tutulmuştur.

Fried a Schulze Doğu Berlin'den kaçış anı
Fried a Schulze Doğu Berlin’den kaçış anı

Harry Deterling isimli tren makinisti 1961 yılının 5 Aralık günü, treni son hızla duvarın üzerine sürmüştü. Bu kaçış “Özgürlüğe Son tren” olarak adlandırılıyordu. Tren Batı Berlin’deki Spandau istasyonuna ulaştı. Deterling ve ailesi Batı Berlin’de kalmayı tercih ederken birçok Doğu Berlinli geri dönmeyi tercih etti. Ertesi gün bu ray hattı DDR askerleri tarafından kaldırıldı.

özgürlüğe son tren
Özgürlüğe Son Tren

Holger Bethke ve Inno’nun küçük kardeşi 31 mart 1983 tarihinde çelik halat ve tahta makara yardımıyla Doğu Berlin’deki binadan Batı Berlin’deki Inno’nun olduğu binaya geçiş yaparak DDR’dan kaçtı.

Doğu Berlinden kaçış-3

Magdeburg’dan bayan artist Hollonda’lı müzisyenin hoparlörüne saklanarak Batı Berlin’e geçmişti.

Hoparlör ile kaçısın Checkpoint Charlie'deki temsili modeli
Hoparlör ile kaçısın Checkpoint Charlie’deki temsili modeli

 

 

 

Doğu Almanya'daki çiftin anne ve babalarına torunlarını gösterirken
Doğu Almanya’daki çiftin anne ve babalarına torunlarını gösterirken
Bir baba çocuğuna Batı Berlin'i duvarın ötesinden gösterirken
Bir baba çocuğuna Batı Berlin’i duvarın ötesinden gösterirken

 

Batı Berlin’in metro hattı Doğu Berlin içinden geçmekteydi. Batı Berlin metrosunun Doğu Berlin’de durması kesinlikle yasaktı. Bunun sonucunda birçok hayalet metro istasyonu oluşmuştu.

Berlin Metrosu
Berlin Metrosu

Doğu Berlin topraklarında bulunan Potsdamer Platz’dan Batı Berlin metrosu geçmekteydi. Ama metronun bu istasyonda durması yasaktı. Bunun gibi birçok hayalet metro istasyonu Doğu Berlin’de bulunmaktaydı.

Hayalet Metro İstasyonu Potsdamer Platz
Hayalet Metro İstasyonu Potsdamer Platz

Ampelmännchen, Doğu Almanya’da trafik lambalarında kullanılan figürdür. Bu figür tasarımıyla klasiklerden ayrılmaktadır. Figürün kafasında şapka bulunmaktadır ve şişmandır. Bugün Berlin’de trafik ışıklarından hangi bölgede olduğunuzu rahatlıkla anlayabilirsiniz. Berlin’de bir çok hediyelik eşya dükkanında bu figürle ilgili ürünler satılmaktadır.

Berlin trafik lambaları
Berlin trafik lambaları

Doğu Berlin’den Batı Berlin’e geçiş için belli noktalar bulunmaktaydı bunlardan en önemli olan nokta Checkpoint Charlie’dir. Berlin’de fotoğraf çekildiğim Checkpoint Charlie orijinal  değildir. Orijinali şuan müzede bulunmaktadır.

Checkpoint Charlie
Checkpoint Charlie
Checkpoint Charlie'nin yanında Amerikan Bölgesinden ayrıldığınızı belirten tabela
Checkpoint Charlie’nin yanında Amerikan Bölgesinden ayrıldığınızı belirten tabela

Berlin Duvarı yapımı ile Doğu Almanların seyahat özgürlüğü kısıtlanmış oldu. Batı ülkelerine geçiş zordu. Ama Doğu ülkelerine seyahat etme hakları vardı. Doğu Almanyalılar doğu ülkelerine gidip oradaki batılı ülkelerin büyük elçiliklerine sığınıyordu. Berlin Duvarı’nın kaçışları engelleyemediğini gören DDR 9 Kasım 1989 tarihinde basın toplantısında Batı Berlin’e geçiş yapılabileceğini açıklamıştı. Oradaki gazeteciler bunu haber olarak dünya basınına duyurmuştu. Batı ve Doğu Berlin’liler duvarın etrafına toplandılar. Berlin Duvarı’nın etrafında coşkulu kutlamalar başlamıştı. Kimisi tarihi duvar kırıp anı olarak parçalarını aldı. Duvarın yıkım işlemleri resmi olarak 13 Haziran 1990 tarihinde başladı.3 Ekim 1990 yılında ise Alman Demokratik Cumhuriyeti,Federal Alman Cumhuriyeti’nin yasalarının geçerliliğini kabul etti.

Günümüzde Berlin Duvarı şehirdeki en önemli turistik nokta. Berlin’de East Side Gallery ‘de sanatçılar tarafından Berlin duvarı üzerinde çizilmiş resimler bulunuyor.

SSCB’nin lideri Leonid Brejnev ile Doğu Almanya lideri Eric Honecker’in öpüşürken resmi Berlin Duvarı üzerinde. Resmin altında “Mein Gott, hilf mir, diese tödliche Liebe zu überleben”  yazmaktadır. Tanrım  ölümcül öpücükten kurtulmam için bana yardım et anlamına gelmektedir. Bir zamanlar sosyalist devletlerin liderleri birbirini selamlamak için sosyalist kardeşlik öpücüğünü kullanırdı.

berlin duvarı

Berlin’de hediyelik eşya satan dükkanlar da mevcut olan Berlin duvarının parçası
Berlin Duvarı üzerinde DDR sembolü Trabant
Berlin Duvarı üzerinde DDR sembolü Trabant

Trabant hakkında bilgi almak için tıklayınız

1961 yılından 1988 yılına 100.000 üzerinde DDR vatandaşı Batı Berlin’e kaçmaya çalışmıştır. Bu yıllar arasında 136 kişi hayatını kaybetmiştir. Günümüzde Reichstag’ın hemen yakınında Berlin Duvarı Kurbanları Anıtı bulunmaktadır.

Berlin Duvarı Kurbanları Anıtı
Berlin Duvarı Kurbanları Anıtı

Günümüzde Berlin duvarı fiziksel olarak hissedilmese bile bölünmüşlük kendini sosyo-ekonomik olarak hissettiriyor.Bir çok Doğu Almanya kökenli firma Doğu Almanya ileBatı Almanya’nın birleşmesiyle iflas etti.İşsizli oranı Doğu Almanya’da bugün çok yüksek oranda.Bir çok genç Doğu Almanya’dan Batı Almanya’ya iş imkanının yetersizliği sebebiyle göç etmektedir.Bu günümüzde Almanya’da çözülmesi beklenen sorunlardan biridir.Dünya’da insanları birbirinden izole eden diğer duvarların yıkılması dileğiyle.

 

 

 

 

 

 

 

 

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun ?
  • Normal 
  • Gereksiz 
  • Faydalı 
  • Müthiş 
Sidar ATABEY

About Sidar ATABEY

Elektrik-Elektronik Mühendisi. Makine Mühendisliğinde yan dal programını tamamladı. 1 sene boyunca Erasmus Programı kapsamında Polonya Silesian University of Technology'de eğitim gördü.

View all posts by Sidar ATABEY →