Gömülü Sistemler Yazılım Mühendisliği Terminolojisi

Bu yazıda Gömülü Sistemlerde aktif olarak geçen ifadeler ve bu ifadelerin açıklaması mevcuttur.

MCU (Mikrodenetleyici): Mikrodenetleyici uygulamalarına örnekler; digital kameralar, çamaşır makinesi, mikrodalga fırın, otomobiller, Mikrodenetleyiciler belirlenen süre içerisinde görevleri yerine getirmektedir. Mikrodenetleyicilerde sistem tasarımı için ihtiyaç olan RAM, FLASH gibi birimler dahili olarak bulunması onu mikroişlemcilerden farklı kılmaktadır. Ama bu birimlerin kapasitesi mikroişlemcili uygulamalara göre daha kısıtlıdır. Bunun haricinde Mikrodenetleyici entegrelerde elektronik tasarımda ihtiyaç duyulan haberleşme protokollerinin çevre birimleri bulunmaktadır. Örnek vermek gerekirse; UART, I2C, SPI, CAN. Populer mikrodenetleyici markaları; STM, NXP, Texas Instrument, Microchip, Infineon, Renesas. Mikrodenetleyicilerin çalışması için programlama işletimsiz olarak soyutlama katmanı olmadan yapılabilir buna Bare-Metal programlama denir. Yada bir işletim sistemi üzerinden de programlama işlemi yapılabilir. Buna örneklerse RTOS ve Linux’dur.

CPU (Mikroişlemci): Mikroişlemci uygulamalarına örneklerden birisi kullandığımız kişisel bilgisayarlarımızdır. Maliyet bakımından Mikrodenetleyici’lere göre daha fazladır. Güç tüketimleri Mikrodenetleyicilerde daha fazladır. Mikroişlemcinin çalışması için ihtiyaç duyulan RAM ve  depolama birimleri mikroişlemcinin üzerinde bulunmaz. Mikroişlemcinin bulunduğu anakartta bulunmaktadır. Popüler mikroişlemci markaları; Intel, AMD. Mikroişlemicide kullanılan işletim sistemleri Windows, Linux, MacOs olabilir.

IDE (Integrated Development Environment) : Programcıların, yazılım geliştirme sürecinde kullandığı bir çok aracı (tool) içerisinde içeren geliştirme ortamına IDE denir. IDE’ler aşağıdaki tool ve özelliklere sahip olmaktadır;

  • Kod tamamlama
  • Derleyici (Compiler)
  • Versiyon Kontrolü Sağlama
  • Hata Ayıklama (Debugging)
  • Kod satırı aratma
  • Dil desteği

Gömülü sistemlerde popüler IDE’ler; IAR Workbench, Keil uVision, CodeWarrior.

Compiler (Derleyici): Programlama dilinde yazılmış olan kaynak kodunu başka bir dile çeviren araçtır (tool). C dilinde yazılmış kaynak kodunda derlenerek makine dilinde kod ortaya çıkmaktadır.En popüler C compiler’den birisi GCC’dir. GCC, toplu iş birliğini temel alan bir özgür yazılım tasarısı sonucu ortaya çıkmıştır. GCC’nin açılımı GNU C Compiler’dır.

HAL (Donanım Soyutlama Kütüphanesi) : Donanım ile Yazılım arasında bağlantı kuran yapıdır. HAL’ın Bare-metal programlamadan sonra popülerlik kazanmasının sebebi proje boyunca yapılan kaynak kodlarının taşınabilir olmasıdır. Ayrıyetten çalışmayı gerçekleştiren geliştiricinin düşük seviyede programlama yetkinliğine gerek kalmamasıdır. Uygulaması yapılan kaynak kodları 8 bit ortamdan 32 bit ortama taşıma imkanıda sağlamaktadır. HAL aracılığıyla geliştirici kolaylıkla donanımla etkileşime geçebilmektedir. Otomotiv sektöründe aktif olarak kullanılan AUTOSAR HAL’e iyi bir örnektir.

API (Uygulama Programlama Arayüzü ) : Uygulama yazılımının daha kolay bir biçimde gerçekleşmesini sağlayan arayüzdür.  Arduino ve ARM’s mbed Platform’u gömülü sistemler için örnek API’lerdir.

RISC Mimarisi: ARM en popüler RISC mimarilerinden birisidir. Transistör sayısı azaltılmış olan RISC mimarisinde daha az komut satırı ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Ayrıca daha yüksek bir perfonmans sergileyebilmektedir. CISC mimarisine örnek 8086 mimarisidir. PowerPc, RISC mimarisine sahiptir. Günümüzde RISC-V mimarisi açık kaynaklı olması sebebiyle ARM mimarisine alternatif olarak piyasada kullanılmaya başlanmıştır.

SDK (Software Development Kit): Gömülü sistemlerde, yazılım geliştirmek için ihtiyaç duyulan driverlar, kütüphaneler, startup dosyaları, örnek uygulamalar , IDE, Compiler içeren kapsayıcı kite SDK denir.

 

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun ?
  • Müthiş 
  • Gereksiz 
  • Faydalı 
  • Normal 
Sidar ATABEY

About Sidar ATABEY

Elektrik-Elektronik Mühendisi. Makine Mühendisliğinde yan dal programını tamamladı. 1 sene boyunca Erasmus Programı kapsamında Polonya Silesian University of Technology'de eğitim gördü.

View all posts by Sidar ATABEY →