İnsansız Hava Araçları ( Drones )

Son günlerde adını sıkça duyduğumuz eski İngilizce kökenli drone kelimesinin Türkçe’deki karşılığı erkek arı olarak geçiyor. Ülkemizde konulan isim ise İHA(insansız hava aracı); uzaktan kumanda ya da yazılım yardımıyla insan kontrolünden bağımsız kendi kendini kumanda edebilen insansız hava aracı, daha genel bir deyişle uçabilen robot.

 

Quadcopter

Parrot AR Drone 2.0

 

Popular Science Dergisi’nin Kasım 1946 sayısında bahsedilen İHA’ların tanımı: Dronlar, radyo dalgalarıyla kontrol edilebilen uçak türü, sivil ve askeri alanda faydalı pek çok potansiyele sahip. Gelecekte ana uçaklar rehberliğinde uzun menzile sahip mühimmat yüklü uçaklar, kıtaları ve okyanusları geçebilecek kapasiteye sahip olacaklar. Bombalarla donatılmış uzun mesafe İHA’lar ana uçak komutasında, ona eşlik ederek hedeflenen bölgelere uçabilecek ve etkili sonuçlar alınabilecek.

Ülkemizde Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ise İHA’ları: “Spor veya eğlence amacıyla kullanılan, model uçaklar hariç, içinde insan olmadan motor gücü ile uçuş yapabilen ve bir kontrol bağlantısı ile pilot tarafından kontrol edilen veya otonom operasyonu pilot tarafından planlanarak takip edilen hava aracı.” Şeklinde tanımlamış.

Savaşlarda askeri zayiatın önüne geçmek isteyen ülkelerin girişimi sonucunda ortaya çıkan bu konseptin ilk örnekleri 1800’lülerin ortasında Avusturyalılar tarafından âşıkların şehri Venedik’i bombalamak amacıyla gönderilen bomba yüklü-insansız balonlardı. Günümüzde kullanılan yönlendirilebilir örnekleri yaklaşık yüz yıl önce tasarlanmaya başlandı. Tasarlanan İHA’lar Birinci Dünya Savaşı’nda bombardıman amaçlı kullanılmıştır.

Birinci dünya savaşında kullanılan İHA

Birinci dünya savaşı sırasında kullanılan İHA

Film-fotoğraf çekimi, ilk yardım, eğlence, doğal hayatı gözlemleme, hava durumunu öğrenme,  kayıp insanları bulma, trafik durumunu kontrol etme, taşımacılık, arkeolojik kalıntıları bulma, yangın tespiti, arama kurtarma, çocuklar için yeni nesil bir oyuncak gibi birçok alanda umut vadeden dronlar tasarlanmaya ve üretilmeye başlandı ve bu oran hızla artmakta. Hatta Game of Drones adıyla İHA’lar arasında dayanıklılığın sınandığı düello usulü oyunlar da oynanmakta.

Drone kullanımında multikopterler öne çıkıyor. Multikopterler; helikopterlere kıyasla daha düşük maliyetli, yüksek manevra kabiliyetine sahip ve kolay kontrol edilebiliyorlar. En çok kullanılan model ise 4 pervaneli (quadcopter), 6 pervaneli (hegzacopter), 8 pervaneli (octocopter) en bilinen modelleri.

Dronlar hakkında yapılan çalışmalar

Parrot: Hobi drone’ları alanında öncü olan firma ilk ürünü olan Parrot AR Drone adlı ürününü 2001’de tanıttı o günden beri ürün

gamını artırarak büyüyor.

Amazon: Online e-ticaret devi, 2013’ün sonuna doğru, Prime Air Programı adı altında tasarladığı insansız hava araçlarını test etmeye başladığını duyurdu. Geliştirilen oktokopterler 10 millik yarıçaptaki alıcılara kargolarını 30 dakikada ulaştırmayı planlıyor. Prototipler yaklaşık 2.5 kg.’a kadar yük taşıyabiliyor.

Amazon Prime Air Dronu

Amazon Prime Air Dronu

Google: Project Wing adıyla yük taşıma amaçlı İHA’ larını geliştirmeye başladığını duyurdu. İlk aşamalarda Avustralyalı çiftçilere küçük paketler teslim ediliyordu.

Ayrıca şirket telefon bağlantısının olmadığı yerlere de interneti yaymayı planlıyor. Bu bağlamda New Mexico merkezli Titan Aerospace firmasını bünyesine katarak yıllarca havada kalabilecek yüksek dayanırlılığa sahip güneş enerjisiyle çalışan İHA’lar üretmeyi planlıyor.

Facebook: Sosyal medya devi de bu alanda yapılan çalışmalara kayıtsız kalmayarak dünyada internetin olmadığı bölgelere interneti götürerek kullanıcı sayısını artırmayı amaçlıyor. Tasarlanması planlanan, güneş enerjisi kullanan İHA’lar hem wi-fi sinyal gücünü yüksek tutacak hem de rüzgârdan en az şekilde etkilenecek yükseklikte sabit kalarak on yıllarca havada kalabilecek.

Go Pro: Küçük boyut ve yüksek çözünürlülüğe sahip aksiyon kameraları üreten firma İHA pazarına gireceğini açıkladı.

La Poste: Fransız ulusal posta kurumu 6 perveneli hegzacopter ile tıbbi malzeme içeren kolileri ulaştırmayı planlıyor.

DHL: Lojistik devi parcelcopter adını verdiği drone ile Almanya’da ilk teslimatını gerçekleştirdi.

DHL Parcelcopter Drone

DHL Parcelcopter Drone

Matternet: Kaliforniya merkezli firma dünyada ulaşımın zor olduğu bölgelerde yaşayan insanlara yaşamsal malzemeleri ulaştırmayı amaçlamış.

Alibaba.com: Çin merkezli internet parekende devi; müşterilerine, drone kullanarak teslimat yapma denemelerine başladı.

Flyability: İsviçre merkezli firma Gimball adlı dronuyla Dubai’de düzenlenen yarışmada 1 milyon$ ödül kazandı. Dron karbon fiberden üretilen, dönebilir ve küresel dış kafesi sayesinde çarpmaya karşı dayanıklı bir yapıya sahip. Yangın durumları ve radyoaktif bölgelere girebilme amacıyla tasarlanmış.

Gimball Drone

Gimball Drone

 

Askeri operasyonlardan hobi amaçlı kullanıma, ilk yardımdan ekinleri ilaçlamaya birçok alanda giderek artan dronelar geleceği ayağımıza getirmiş durumdalar. Yararlı kullanımın yanında kötü ellerde bir suç aletine dönüşebilir. Dünya genelinde drone kullanımın yaygınlaştığı ülkeler kötüye kullanıma önlem almak için düzenlemeler yapmaya halihazırda başladılar. Ayrıca artan kullanım bazı sektör çalışanlarını da etkileyebilir. Pilotlar ve garsonlar buna örnek.

 

 

Kaynaklar:

Popular Science

interestingengineering. com

bbc. com

shgm.gov.tr

telegraph.co.uk

 

 

 

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun ?
  • Faydalı 
  • Gereksiz 
  • Normal 
  • Müthiş 
The following two tabs change content below.
İsmail KIYICI
Elektrik-Elektronik mühendisi. Elektrik-Elektronik Mühendisliği'nde yüksek lisans eğitimine devam etmekte. Komhedos.com kurucu ortağı ve yazarı. İlgi alanları nesnelerin interneti (IoT), endüstri 4.0, tahmin ve karar sistemleri, yapay zeka, savunma sanayi ve yenilenebilir enerji. Eski bir IEEE gönüllüsü.   İsmail'in yazılarını okumak için tıklayınız