Norbert Wiener Çalışmaları Ve Hayatı

Bu yazımızda, Norbert Wiener ‘in hayatı, kişiliği, çalışmaları ve elektrik-elektronik mühendisli anabilim dalına katkılarını içermektedir.  

Bir rivayete göre; Norbert Wiener ve ailesi bir gün taşınma kararı alırlar. Wiener’in huyunu bilen karısı yeni evin adresini unutmaması için bir kağıda adresi yazıp Wiener’e verir. Ancak Wiener kağıdı kaybeder ve eski evinin bulunduğu sokağa döner. Sokakta bir kız çocuğu görür ve yanına yaklaşıp “merhaba, ben profesör Wiener, belki beni tanırsınız, bizim evimiz bu sokaktaydı ama taşındık. Şimdi eski evimi de yeni evimi de unuttum. Bana yardımcı olabilir misiniz?” der. Kız cevap verir:

“Evet baba, yardım ederim. Annem de beni bu yüzden yolladı zaten.”

İlginç ve dahi bilim adamı Norbert Wiener’i tanımaya ne dersiniz ?

Norbert Wiener

26 Kasım 1894 Columbia,Missouri doğumlu olan yazar Polonyalı Leo ve Alman Berthra çiftinin ilk çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. 11 yaşına geldiğinde liseyi bitirdi ve Tufts Üniversitesine girdi. 14 yaşında matematik bölümünü bitirdi ve Harvard’da zooloji üstüne çalışmalara başladı. Zooloji üzerine olan çalışmalarını bırakıp felsefe alanında çalışıp Doctor of Philosophy (PhD ) ünvanını almıştır. Daha sonra felsefe dersleri verdi ve aynı zamanda General Electric ve Americana Ansiklopedisi için çalıştı. 1.Dünya Savaşı’na katılmak istedi fakat göz bozukluğu olduğundan ordu tarafından rededildi. 1919 yılında MIT’de matematik dersleri verdi. 1926 yılında Marguerite Engelmann ile evlendi. Çiftin iki kız çocuğu oldu. 1929 yılında  yardımcı docent, 1931 yılında profesör oldu. 1935 yılında Çin’de Tsing Hua üniversitesinde dersler verdi. Burada kaldığı 1 yıl süre zarfında Mandarin Çincesi öğrendi.6 ila 7 dil bilen bilim adamı 1946 yılında Fransa’da Nancy üniversitesinde harmonik analiz dersleri vermiştir.1951 yılında hesap makine Paris’teki hesap makinaları üzerine yapılan kongreye katılmış ve burada 2 kısa ders vermiştir. 1953-1964 yılları arasında Japonya , Hollanda , Hindistan ve İtalya’da dersler verdi. 18 Mart 1964 yılında kalp krizi geçirerek hayatını kaybetti.

Çalışmaları

Kariyerinin başlarında mantık, felsefe, zooloji, matematiksel düşünce ve matematiğin sınıflandırılması konularında çeşitli çalışmalar yaptı. Matematik ve olasılığa katkıları Wiener Ölçüsü olarak kabul edilir. Bu çalışmalar sonucu diferansiyel uzay kavramında ilerlemeler kaydetmiştir. 1930 yılında genellenmiş harmonik analiz çalışmasını yayınlamıştır.Bu çalışmaları neticesinde spectral dağılım ve eş değişkenlik fonksiyonuna giriş yapmıştır. 1938 yılında yayınladığı genelleştirilmiş harmonik analizi aracılığı ile sahte rasgele fonksiyonların  temeli olan homojen kaos kavramının temelini oluşturmuştur.Wiener uçaksavar çalışmaları sırasında sibernetik kavramını ortaya çıkarmıştır. Sibernetiğin iki ayrı tanımı vardır. Birincisi, sistemin kararlı hale gelmesini sağlayan negatif geri besleme düşüncesidir. İkincisi ise canlı veya cansız sistemlerde kompleks bir sistemin bütün parçalarının birleştirilmesine yardımcı olan bilgi transferidir. Dünyaya bu kavramı tanıtması 1948 yılında yazdığı Hayvanlarda ve Makinelerde Sibernetik veya Kontrol ve İletişim kitabı ile olmuştur. Wiener, kuantum ölçme prensiplerini tanımlamak için diferansiyel uzaydaki saklı katsayı teorisi ile matematiksel fizik konuları üzerinde tekrar çalışmalar yapmaya başlamıştır. 1950 yılında İnsan Davranışlarının İnsanlar Üzerindeki Etkileri adlı kitabı ile rasgeleliğin ve entropinin sosyal davranışlar üzerindeki etkileri sibernetik ile anlatarak sibernetiği daha net tanımlamıştır. 1959 yılında Tanrı, Golem A.Ş, Sibernetiğin Din Üzerindeki Temel Noktaları Hakkında Yorumlar adlı kitabı ile din hakkındaki şüpheci düşüncesi ve teolojiye olan ilgisini ortaya koymuştur. Bunların dışında otobiyogrofisini anlatan iki kitap yayınlamıştır.

Kişiliği

Filozofi, edebiyat ve güzel sanatlara karşı çocukluğundan beri ilgisi vardı. Çocukluğundaki bu ilgi alanları, kabalığı ve miyop olmasından ötürü fiziksel özellik gerektiren oyunlarda arkadaşları tafından dışlanmıştır. Dogmatik bir jargona sahip olduğu için sert bir psikoanaliz karşıtıdır fakat Freud’un düşüncelerini benimsemiştir. “Dil öğrenme konusunda bir ustalığa sahibim, en azından belli bir noktaya getirene kadar” sözü ile dil öğrenme konusunda yetenekli ve isteklidir. Ayrıca “Dil öğrenme konusunda bir ustalığa sahibim, en azından belli bir noktaya getirene kadar” sözü ile de bunu görmekteyiz. Kırsal hayatı seven Wiener yaz aylarında sürekli olarak New Hampshire’de bulunan küçük kulübesinde geçirirdi.Kara tahta kullanmayı çok severdi.Makale, röportaj isteyenlerden ve davetsiz misafirlerden çok hoşnut olmazdı.Wiener’ın kişiliği, “Hiç kimsenin patronu olmak istemiyorum.” sözlerinden de anlaşılabileceği gibi cömertti. Kuşkucu eğilimleri ise (“Paskal’ı anlamıyorum” sözünden anlaşılabileceği gibi), onu dogmatizm’in bir düşmanı olduğunu gözler önüne sermektedir.

Elektrik-Elektronik Mühendisliğine Katkıları

Wiener Süreci

Bu süreçte Wiener, Fourier denkleminin bir gösterimini yapmıştır. Eğer  ortalama sıfır ve varyansı 1 olan bağımsız bir Gauss değişkeni ise ;

Bu denklem [0,1] üzerinde Brown hareketi temsil eder.Ölçekli bir süreç

[0,c] aralığında bir Brown hareketidir.

Wiener Filtreleme Tekniği

Bir sinyalin eklenmeli beyaz normal gürültüden (additive white gaussian noise) etkilenmesi durumunda en iyi şekilde yeniden oluşturulmasini (optimal recovery) sağlayan filtreleme yöntemidir. Genel olarak sinyal filtrelenir ancak filtrelenme sırasinda eklenen gürültü ters sisteme sokulursa kötü sonuçlar çıkarır çünkü sistem stable değildir.  

Wiener filtreleme teknigi wiener-hopf denklemlerini temel alarak frekans güç spektrumunu (power spectral density) inceler ve optimal filtreyi bulur. Wiener filtreleme metodu genelde bozulmuş görüntünün yeniden oluşturulmasında kullanılır ve oldukça da başarılıdır, zaten teorik olarak da en optimum çözümdür, ayrıca uyarlamalı (adaptive) olarak da yapılabılır. Bu nedenle adaptive filtering gereken yerlerde kullanılır.

Wiener Denklemi

Brown hareketi basit bir matematiksel gösterimi, adını Norbert Wiener’den alan bu denklem  bir akışkan parçacığının geçerli hızda rastgele dalgalanmasını varsayar.

v hız,x konum,d/dt zaman türevi ve g(t)’de örneğin beyaz gürültü olabilir.

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun ?
  • Müthiş 
  • Gereksiz 
  • Faydalı 
  • Normal 
The following two tabs change content below.