Terminating Resistor (Sonlandırma Direnci) nedir?

Bütün iletkenler (kablolar, pcb kart üzerindeki yollar, teller vb.) kendi karakteristik empedanslarına sahiptirler. İletken bir tele elektrik sinyali gönderildiğide, sinyalin frekansına ve yolun uzunluğuna bağlı olarak yansımalar meydana gelir. Eğer ki iletkenin ucu, iletkenin karakteristik empedansına eşit bir dirençle sonlandırılırsa yansımalar en aza indirgenir. Esas olarak bu direncin kullanım amacı filtreleme olarak algılanmamalıdır, bu özel direnç değeri kabloların (ya da kablonun bağlandığı bir devre girişinin) empedanslarının eşleştirilmesi(match) edilmesi içindir. Bir kablonun karakteristik empedansı, kablonun uzunluğuna bakılmaksızın aynıdır. Kısa kablodaki fark, sinyal yayılma süresinin daha hızlı olmasıdır. Düşük frekanslı sinyallerde yansıma göreceli olarak çok daha azdır. Kablo uzunluğu 1 metreden az ise ve sinyal geçişleri 15ns’den uzunsa çok fazla yansıma görülmez, çünkü empedans uyumsuzluğundan kaynaklanan yansımaların sönmesi için yeterli zaman vardır.

USB ve Can Bus gibi özel sinyallerde sonlandırma direnci çok önemlidir. USB sinyalleri differential pair sinyal olarak adlandırılır. Data + ve Data – veri yolu hatları pcb üzerinde birbirine çok yakın, eşit uzunlukta ve yol ayrımlarında aralarındaki mesafe uzatılmayacak şekilde çizilmelidir. Yolun uzunluğu ve kalınlığı ise donanım tasarım rehber datasheetinde belirtilen değerleri aşmamalıdır. Differential pair sinyallerde genellikle 22 Ω ya da 33 Ω sonlandırma direnci kullanılır.

Örneğin; televizyon uydu sinyallerini taşınmasında, ölçüm cihazlarının problarında vb. kullanılan koaksiyel kabloların sonlandırma dirençleri ise şöyledir; RG58 için 50 Ω (RF ),  RG59 için 75 Ω (Video) . Bu değerler kablonun uzunluğuna göre değişmez. Bir kart tasarlanırken koaksiyel kablo giriş terminaline kullanılan kablo çeşidine uygun şekilde sonlandırma direncini yerleştiririz.

Can Bus hatlarında ise bu sonlandırma direncin değeri genellikle 120 Ω dur. (Kart tasarımınızı yaparken bu değerleri kullandığınız donanım tasarım rehberine göre gözden geçirmeniz faydalı olacaktır.) CANH ile CANL arasına 120 Ω direnç olarak koyulabileceği gibi 120/2 Ω şeklinde iki adet 60 Ω direnç olarak da kullanılabilir.

Can Bus hatlarında terminating resistorun yanı sıra crosstalk durumuna da dikkat etmek gerekir. Crosstalk, birbirine paralel iki yol arasında oluşan kapasitif ve endüktif etki nedeniyle sinyalin frekansına bağlı olarak ileri ve ters yönlü harmonik akımlar oluşması durumudur. Bu durumu engellemek için blendajlı(bükümlü kablo çifti) kullanılır. Bükümlü kablo çifti yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsun ?
  • Gereksiz 
  • Normal 
  • Faydalı 
  • Müthiş 
Enes ÖZCAN

About Enes ÖZCAN

2018 yılı Balıkesir Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliğinden mezun oldu. İlgi alanları elektronik, yazılım ve donanımdır. Üniversite hayatı boyunca bilişim teknolojisi alanında uzun süreli görev aldı. Şu an Gebze'de özel bir firmada Ar-Ge Mühendisliği yapmaktadır.

View all posts by Enes ÖZCAN →